Profesjonalne szkolenia certyfikacyjne NLP w Polskim Instytucie NLP
Profesjonalne szkolenia certyfikacyjne NLP w Polskim Instytucie NLP i to co je odróżnia od pozostałych
Obecnie każdy i wszędzie – niezależnie od rzeczywistych kwalifikacji – może organizować kursy przedstawione jako np. Praktyk, Mistrz czy Trener NLP i wydawać swoje wewnętrzne dokumenty potwierdzające ich ukończenie. W takiej sytuacji rynek jest pełen ofert, a potencjalnemu odbiorcy trudno jest dokonać właściwej ich oceny. Pozornie może się wydawać, że wszystkie ośrodki szkolące w NLP proponują mniej więcej to samo. Gdy porówna się programy, to wiele elementów brzmi i wygląda tak samo lub podobnie. O wyborze szkolenia przesądzają wówczas często czynniki drugorzędne z merytorycznego punktu widzenia. Aby osoby zainteresowane mogły dokonać właściwej oceny oferty, jest im potrzebna znajomość istotnych kryteriów, charakterystycznych dla profesjonalnego NLP. Niniejszy tekst jest materiałem informacyjnym, który zapoznaje z tego typu standardami i równocześnie odpowiedzią na liczne zapytania, z jakimi zwracają się do nas potencjalni kandydaci na szkolenia. Poniższy materiał nawiązuje głównie do ustaleń dokonanych przez: International Association for Neuro-Linguistic Programming (najstarszą międzynarodową organizację tego typu, działającą od początku lat 80.), International Association of NLP-Institutes (istnieje od 2001 r.), European Association for Neuro-Linguistic Psychotherapy (działającą od połowy lat 90., która ustaliła standardy dla psychoterapeutów stosujących NLP w swojej pracy) oraz do standardów wypracowanych przez PI NLP na podstawie 18 lat naszego doświadczenia.
Czas trwania szkoleń
Poszczególne organizacje międzynarodowe w sobie właściwy sposób ustalają wymogi dotyczące minimalnego czasu trwania kursów certyfikacyjnych. Kiedy mówimy o „organizacjach międzynarodowych”, to mamy na myśli konkretnie stowarzyszenia, czyli organizacje o strukturze demokratycznej, dysponujące kodeksami etycznymi (i honorujące bardziej uniwersalne kodeksy etyczne, jak np. Karta Praw Człowieka), sądami koleżeńskimi, demokratycznie wybieranymi władzami itp. oraz umożliwiające społeczny wgląd w ich działalność. Tym samym jednoznacznie odróżniają się one od jakichkolwiek pseudo-towarzystw i firm prywatnych, również o charakterze korporacyjnym (w tym także międzynarodowych), jak np. The Society of NLP, założone przez Richarda Bandlera.
Praktyk NLP
International Association for Neuro-Linguistic Programming oraz International Association of NLP-Institutes określają jako minimalną długość kursu Praktyka NLP 130 godzin rzeczywistego szkolenia. Wg obu organizacji kurs ten powinien obejmować co najmniej 18 dni. European Association for Neuro-Linguistic Psychotherapy (EA NLPt) wymaga 250 godzin szkolenia, najlepiej realizowanych w kilkudniowych modułach, w ciągu co najmniej kilku miesięcy. Uzasadnienie: Pełna (choć nadal podstawowa) integracja tak obszernej wiedzy, jaką obejmuje kurs Praktyka oraz trenowanych w jego ramach umiejętności wymaga nie tylko odpowiedniej ilości godzin szkoleniowych, ale także niezbędnej długości czasu. Ważne jest, aby uczestnicy mieli możliwość testować poznawane modele i metody w rzeczywistych sytuacjach (pracy, życia osobistego) pomiędzy kolejnymi fazami szkolenia. Dzięki temu asymilacja materiału przebiega stopniowo i staje się on trwałą, integralną częścią wiedzy i umiejętności uczestnika. Wszelkie twierdzenia, jakoby „im krótsze szkolenie – tym lepsze efekty”, mają charakter nadmiernie ogólnikowy i są chwytem reklamowym 1, który przeczy podstawowym zasadom psychologii uczenia się. Ośrodki i trenerzy, którzy realizują tzw. „skrócone” wersje szkoleń certyfikacyjnych nie mogą być członkami żadnej z wymienionych trzech organizacji, a wydawane przez nich certyfikaty nie są honorowane przez te stowarzyszenia.
Mistrz Praktyk NLP
Wymogi czasowe odnoszące się do tego szkolenia, są określone przez cytowane wyżej stowarzyszenia tak samo jak w przypadku kursów Praktyka. Czyli wg kryteriów IA NLP oraz IA NLP-I jest to min. 130 godz., a wg EA NLPt – 250 godz. podzielone na moduły realizowane w ciągu kilku miesięcy.
Certyfikowany Trener NLP
Min. 130 godzin rzeczywistego szkolenia, obejmującego co najmniej 18 dni – wg kryteriów IA NLP oraz IA NLP-I, plus 15 godz. superwizji trenerskiej i/lub dotyczącej zagadnień mających istotny wpływ na jakość prowadzenia szkoleń przez daną osobę. Należy tu podkreślić, że w innych organizacjach i ośrodkach szkolenie trenerskie jest często podzielone na dwa etapy. Pierwszy z nich prowadzi do uzyskania Associate Trainer Certificate (Certyfikat Trenera Afiliowanego), a drugi wymaga odpowiednio wielu godzin aktywnego współprowadzenia szkoleń pod stałą superwizją wykwalifikowanego trenera. Kolejnym etapem jest samodzielne prowadzenie kursów (lub ich części) oraz ich dalsze regularne superwizowanie. W ten sposób kandydat na trenera ma szanse uzyskać informacje zwrotne nie tylko od osób, od których się uczy, ale także od uczestników jego szkoleń. Dopiero po tak całościowym procesie edukacyjnym i praktycznym, który umożliwia realizatorom szkolenia trenerskiego wgląd w np. oceny ankiet poszkoleniowych, możliwe jest uzyskanie przez kandydata tytułu „Certyfikowany Trener NLP” (Ceritified Trainer of NLP) 2. Tak jak w przypadku poprzednich kursów, tak również tutaj EA NLPt wymaga dodatkowo od kandydatów na trenerów (terapeutów nauczających – w terminologii tej organizacji) posiadania Certyfikatu Psychoterapeuty NLPt nadanego przez organizację reprezentującą tę modalność terapeutyczną w danym kraju, lub przez European Association for Psychotherapy. W tym drugim przypadku jest to European Certificat for Psychotherapy (ECP), który jest przyznawany odpowiednio do reprezentowanego przez kandydata podejścia terapeutycznego – w tym przypadku NLPt.
Minimalne wymogi programowe
Programy szkoleń certyfikacyjnych obowiązujące w poszczególnych stowarzyszeniach i zrzeszonych w nich ośrodkach różnią się między sobą szczegółami, czasami nazewnictwem oraz zagadnieniami stanowiącymi uzupełnienie, rozwinięcie lub aplikacje podstawowych modeli i metod NLP, jak również proporcjami czasu i objętości poświęconych poszczególnym tematom. Rdzeń tematyczny pozostaje jednak zazwyczaj wspólny i obejmuje najbardziej klasyczne elementy NLP. Porównując poszczególne programy można łatwo zauważyć, że niektóre elementy szkoleń są wymiennie realizowane przez jedne organizacje w ramach szkolenia Praktyka, a przez inne – Mistrza NLP. Istnieje w tym względzie pewien margines swobody, a dany układ materiału zależy od odmiennych tradycji i doświadczeń. Ważne jest przy tym, aby wspomniany materiał został nie tylko wpisany „formalnie” do programu i/lub pobieżnie omówiony, ale praktycznie przećwiczony przez wszystkich uczestników i dogłębnie przeanalizowany, łącznie z uwzględnieniem ograniczeń, warunków niezbędnych do spełnienia swojego zadania przez poszczególne narzędzia oraz obszarów ich zastosowania. Wbrew pozorom, nie jest to oczywiste w przypadku wielu oferentów. Program szkoleń PI NLP jest dostępny na jego stronie www, a zainteresowani mogą zapoznać się dodatkowo z udostępnioną przez nas polską wersją ram programowych International Association for Neuro-Linguistic Programming oraz International Association of NLP-Institutes. Pełna wersja anglojęzyczna jest dostępna na stronach internetowych tych organizacji, podanych na końcu niniejszego tekstu.
Ewaluacja osiągnięć
Każde szkolenie certyfikacyjne powinno być zwieńczone procedurą oceny poziomu wiedzy i umiejętności zdobytych przez uczestników. IA NLP oraz IA NLP-I opisują je jedynie w sposób ramowy, podkreślając, że powinny one obejmować zarówno teorię, jak i praktykę (np. sugerują m.in. stosowanie testów teoretycznych). Pozostawia to duży margines swobody poszczególnym ośrodkom szkolącym, jeśli chodzi o szczegóły dotyczące własnych procedur tego typu. Niemniej końcowa ewaluacja powinna obejmować co najmniej kilka kluczowych zagadnień, jak np.: a)Budowanie kontaktu (dostrojenie i prowadzenie) b)Diagnoza stanu obecnego (problemu) z wykorzystaniem pojęć i modeli NLP c)Ustalanie celu poprzez stosowanie precyzyjnych pytań d)Właściwy dobór stylu/metody interwencji mającej za zadanie wprowadzenie pożądanej zmiany (realizacji celu) e)Ocenę „ekologii” ww. zmiany, tzn. stopnia jej pozytywnego charakteru, także w odniesieniu do systemu, do którego należy osoba wspierana (rodzina, zespół pracowniczy itd.) f)Praktyczne przeprowadzenie tej interwencji g)Sensytywność, kreatywność, elastyczność w myśleniu i działaniu pozwalające podążać za procesem osoby wspieranej h)Zdolność uczenia się w różnych „pozycjach percepcji”, co jest związane z występowaniem w roli osoby prowadzącej, prowadzonej i zewnętrznego obserwatora i)Poszanowanie granic osób współćwiczących, ich wartości, uczuć itp., jak również kontraktu zawartego z tymi osobami na czas ćwiczenia j)Spożytkowanie poznanych metod NLP dla zarządzania własnym stanem wewnętrznym, kreatywnością itp.
Ponadto procedura ewaluacyjna powinna zapewniać uczestnikom uzyskanie informacji zwrotnych zarówno od trenera(-ów) realizującego tę część szkolenia, jak i współćwiczących z daną osobą.
Niestety w wielu przypadkach szkolenia certyfikacyjne NLP nie mają żadnej procedury testowej (lub niewystarczającą), a prowadzące je ośrodki nie stawiają uczestnikom żadnych (lub prawie żadnych) wymagań zaliczeniowych, łącznie z frekwencją na zajęciach, a podstawowym kryterium otrzymania certyfikatu lub nie jest opłata (lub jej brak) za szkolenie. Poziom wiedzy i umiejętności absolwentów takich szkoleń nie nadaje się tu nawet do dyskusji. IA NLP sugeruje, że dokumenty ewaluacyjne powinny być przechowywane przez ośrodek szkolący do 2 lat. Uważamy jednak, że powinny one na stałe pozostawać w archiwum tego ośrodka, także do wglądu organizacji nadrzędnych, jak np. stowarzyszenie(-a), do którego (których) dany ośrodek należy, i których kontroli podlega.
Wymogi dotyczące kadry trenerskiej
Kwalifikacje trenerów
Według IA NLP oraz po części także IA NLP-I trenerzy prowadzący szkolenia certyfikacyjne powinni spełniać następujące wymogi ilościowe i formalne: Powinni posiadać min. Certyfikat Mistrza Praktyka NLP uzyskany w wyniku szkoleń przebiegających według wyżej opisanych wymogów. Kierownicy merytoryczni powinni być Certyfikowanymi Trenerami NLP. Co najmniej 3 lata praktyki od momentu uzyskania stopnia Praktyka NLP oraz min. 20 godz. coachingu i/lub terapii własnej prowadzonych przez coacha i/lub psychoterapeutę posiadających co najmniej stopień Mistrza NLP. Współprowadzenie przynajmniej jednego kursu Praktyka i jednego Mistrza Praktyka NLP w roli asystenta – potwierdzone pisemnie przez trenera odpowiedzialnego za realizację tych szkoleń. Udokumentowane uczestnictwo w min. 150 godz. treningów zorientowanych na rozwój własny. Treningi te winny opierać się na wiedzy i metodach praktycznej psychologii, odrębnej od NLP. Kandydat na trenera może dowolnie wybrać spośród podejść takich, jak psychoterapia Gestalt, skoncentrowana na osobie (Rogers), systemowa itd. Zajęcia te powinny dostarczać uczestnikom doświadczenia i wiedzy w zakresie dynamiki grupowej oraz okazji do superwizji. Min. 50 godzin uczestnictwa w szkoleniach (konferencjach, seminariach itp.) dotyczących psychologii uczenia się, pedagogiki i/lub pokrewnych. Co najmniej 300 godz. doświadczenia w zakresie nauczania w państwowych i/lub prywatnych placówkach edukacyjnych, ośrodkach szkoleniowych itp. Listy rekomendacyjne od co najmniej 3 Certyfikowanych Trenerów IANLP [i/lub reprezentujących inne uznane organizacje światowe]. Przestrzeganie kodeksu etycznego IA NLP oraz IA NLP-I (w załączeniu).
EA NLPt ma dodatkowy wymóg, by trenerzy lub co najmniej kierownicy kursów – oprócz swojej znajomości NLP – byli certyfikowanymi psychoterapeutami. Są tu określani jako „terapeuci nauczający” (teaching therapists). Posiadanie certyfikatu psychoterapeuty jest równoznaczne z ukończeniem co najmniej kilkuletniego szkolenia, obejmującego także własną psychoterapię (i/lub inne formy tzw. „doświadczenia własnego”), superwizję, staż kliniczny itp. – zgodnie z wymogami uznanych organizacji psychoterapeutycznych. Szkolenie takie dostarcza również niezbędnej wiedzy i praktyki dotyczących diagnozy klinicznej, dynamiki interwencji, zmiany, procesu, relacji terapeutycznej itd.
Liczebność kadry trenerskiej Wagę tego zagadnienia podnosi przede wszystkim EA NLPt. Według tej organizacji ośrodek szkolący powinien liczyć przynajmniej 5 członków zespołu, co umożliwia dynamiczną wymianę między nimi informacji zwrotnych, obserwacji i doświadczeń dotyczących pracy z grupami oraz superwizję. W dalszej konsekwencji zapobiega to występowaniu zjawisk typowych dla grup zamkniętych, gdzie jest jeden (w gruncie rzeczy samotny) „przywódca” i grono odbiorców – „wyznawców”. Taka struktura niejako sama z siebie sprzyja generowaniu trudnych (niekiedy wręcz patologicznych) sytuacji, których jeden (czy nawet dwóch trenerów działających w tandemie) na dłuższą metę nie jest w stanie kontrolować i konstruktywnie sobie z nimi radzić. Z tych samych powodów każde szkolenie certyfikacyjne – wg tego stowarzyszenia – powinno być prowadzone na zmianę przez min. 3 trenerów (wskazane jest więcej). Ilość zajęć prowadzonych przez poszczególnych trenerów powinna być mniej więcej porównywalna. Umożliwia to uczestnikom zapoznanie się ze zróżnicowanymi stylami prowadzenia zajęć i stosowania NLP. Dzięki temu łatwiej jest im odróżnić to, co uniwersalne w NLP do tego, co indywidualne. Pomaga to uniknąć idealizacji osoby trenerów prowadzących zajęcia w pojedynkę (lub czasami w tandemie, o ile jest to zawsze ta sama dwójka trenerów). Wieloletnie doświadczenia w różnych krajach, także w naszym, potwierdzają powszechność występowania w takich przypadkach tzw. syndromu „guru” 3. Uczestnicy zaczynają wówczas świadomie i/lub nieświadomie modelować nie tylko sposób uprawiania NLP przez trenera–„guru”, ale także jego system przekonań, wartości, preferencje, uprzedzenia, nawyki, postawy, ograniczenia itd. niezwiązane merytorycznie z NLP i samym szkoleniem. Często też – świadomie czy nie – tacy trenerzy wchodzą w tę rolę, przekraczając tym samym granice profesjonalnych szkoleń, treningów itp. 4 Przede wszystkim chodzi jednak o to, że długie szkolenia, a tym samym długi okres regularnego kontaktu z trenerem, łatwo powoduje zjawiska typowe dla psychoterapii (przeniesienie, przeciwprzeniesienie itp.). To wtedy właśnie pojawia się idealizacja osoby prowadzącej, albo przeciwnie – jej odrzucenie. O ile w psychoterapii zjawiska te mogą zostać konstruktywnie przepracowane i stać się dzięki temu jednym z czynników leczniczych i rozwojowych, to podczas szkoleń są jedynie elementami zakłócającymi. W kontekście stricte edukacyjnym nie ma też możliwości konstruktywnie i w pełni ich zintegrować. Większa ilość trenerów realizujących szkolenie zapobiega komplikacjom wynikającym z nieprzepracowanego materiału terapeutycznego, dotyczącego relacji uczestników i trenera (przeniesieniowe idealizowanie go, odrzucanie, karanie, prowokowanie itp.). W skrajnych przypadkach przeciwdziała powstawaniu patologii typowych dla tzw. „grup destrukcji”, niezależnie od fasadowo powtarzanych przez ich trenerów wzniosłych sloganów. Dzięki informacjom zwrotnym od wystarczająco wielu kolegów, trenerom łatwiej jest zachować zdrowy samokrytycyzm, czerpać inspirację od innych i w ten sposób kontynuować swój rozwój zawodowy.
Dodatkowe charakterystyki profesjonalnego trenera
1.Wykorzystywanie swojej wiedzy i umiejętności dla pożytku uczestników i realizacji celów szkolenia. A nie np. w celach uwodzenia, manipulacji, wykorzystywania uczestników itd. 2.Jednoznaczne przestrzeganie warunków kontraktu zawartego z grupą. Chodzi tu przede wszystkim o to, że jeśli umowa dotyczy szkolenia, to prowadzone zajęcia powinny być szkoleniem, a nie np. terapią, czy promowaniem osoby trenera. 3.Wyraźne rozdzielenie ról trenera, coacha, psychoterapeuty itp. Jest niedopuszczalne równoczesne pozostawanie w stosunku do uczestników w roli nauczyciela, terapeuty, „przewodnika duchowego” itd., a tym bardziej proponowanie im takiego układu, co niestety czasami ma miejsce. 4.Otwarte i klarowne informowanie uczestników o powyższych regułach, najlepiej jeszcze przed rozpoczęciem szkolenia lub na jego początku.
Podsumowanie
Szkolenia oferowane przez Polski Instytut NLP spełniają wszystkie kryteria profesjonalizmu, łącznie z European Association for Neuro-Linguistic Psychotherapy, którego standardy są szczególnie rygorystyczne, i których realizacja była warunkiem niezbędnym do uzyskania akredytacji tego stowarzyszenia 5. W praktyce oznacza to, że zarówno długość szkoleń, ich zawartość treściowa oraz organizacja zostały przeanalizowane i zatwierdzone przez EA NLPt. Podobnie jak wymogi formalne dotyczące ilości trenerów, ich wykształcenia, umiejętności praktycznych, osobowościowych itd., które EA NLPt zaakceptowało m.in. w wyniku wizytacji i superwizji przeprowadzanych w naszym Instytucie. Regularny kontakt, współpraca w realizacji projektów (także międzynarodowych) i udział w pracach Zarządu oraz Komisji ds. Standardów Szkoleniowych EA NLPt są dla nas stałym źródłem inspiracji, podnoszenia kwalifikacji w zakresie prowadzenia szkoleń, coachingu i psychoterapii, a tym samym jakości oferowanych usług. Jak dotąd jesteśmy jedynym w Polsce (i jednym z ośmiu w Europie) ośrodków spełniających wymogi pełnej akredytacji EA NLPt.
