Blog Polskiego Instytutu NLP

W trakcie swobodnej rozmowy z kolegą z pracy usłyszałam kilka dni temu, że w czasie studiów spotykał się niekiedy z opiniami w stylu: „Ty tego nie zrozumiesz, bo nie jesteś kobietą!”, na co odpowiadał ze zdziwieniem: „A cóż to za argument?”
No właśnie! Czy to rzeczowy argument, czy ograniczające przekonanie?
Wczoraj, z kolei, dowiedziałam się z relacji w TV, że „kobiety w USA są coraz lepiej wykształcone, a mimo to wciąż ich zarobki stanowią równowartość ok. 80% zarobków mężczyzn na tych samych stanowiskach i z podobnymi kwalifikacjami i wykształceniem.”
Przypomniałam też sobie, że chyba niezupełnie przypadkowo (kolejne przekonanie?) zostałam jakiś czas temu poproszona o odpowiedź na pytanie: „Czy kobietom jest trudniej w świecie biznesu?”
Jak odpowiedzieć rzeczowo? Unikając posądzenia o wyznawanie poglądów feministycznych, lub patriarchalnych, albo – jeszcze „lepiej” seksistowskich…

To, że przekonania wpływają na nasze życie, wybory, preferencje jest ogólnie znane i nie ma co z tym dyskutować. Jednak trudniej się robi – i co tu dużo mówić – bardziej nerwowo, kiedy mamy świadomość, że niektóre przekonania, czy stereotypy będą wpływać na to czy dostaniemy pracę, czy też nie, a powodem tego będzie… nasza płeć, rola matki, czy stan cywilny. W końcu nie dostajemy zniżek na płatnych studiach, czy szkoleniach podnoszących nasze kwalifikacje z tego tylko względu, że jako kobiety mamy mniejsze szanse na zatrudnienie, gdzie wykorzystamy zdobyte – nawet na „piątkę” – umiejętności i wiedzę.

Zanim więc pozwolimy, by przekonania – właściwe dla prezentowanej płci i stanowiska – zapanowały nad naszymi umysłami, możemy spojrzeć Z TRZECH POZYCJI PERCEPCJI, na wyniki badań przeprowadzonych w ramach projektu „Mama w pracy – społeczne uwarunkowania powrotu kobiet na rynek pracy po przerwie związanej z wychowywaniem dzieci”, zrealizowanych przez firmę HRP i socjologów Uniwersytetu Łódzkiego.

Perspektywa własna – PIERWSZA POZYCJA:

Ogólnie mówiąc, praca zawodowa ma istotne znaczenie w życiu kobiet z powodów: ekonomicznych, społecznych i psychologicznych.

Wymiar ekonomiczny

- praca zawodowa jest źródłem utrzymania i podstawą niezależności materialnej, co daje np. poczucie bezpieczeństwa i pozytywne nastawienie do przyszłości;
- pieniądze zarabiane przez kobiety są niezbędnym i istotnym wkładem w utrzymanie rodziny.

Wymiar społeczny

- praca zawodowa i związana z nią aktywność mają pozytywny wpływ na zachowanie tak zwanego komfortu psychicznego i równowagi emocjonalnej;
- dla niektórych uczestniczek badania to forma odpoczynku i możliwości oderwania się od obowiązków domowych czy rodzinnych problemów;
- kobiety pracujące przyznają, że dzięki pracy zawodowej lepiej organizują swój czas, ucząc się łączyć obowiązki rodzinne z zawodowymi, a ponadto czują się bardziej doceniane przez otoczenie i partnerów życiowych;
- kobiety zwracają też uwagę na to, że sytuacja, gdy oboje partnerzy są aktywni zawodowo, sprzyja podziałowi obowiązków domowych.
- ponadto część badanych uważa, że praca zawodowa bardzo motywuje do codziennego dbania o siebie, co dodatkowo wpływa na poczucie społecznej akceptacji.

Wymiar psychologiczny

- praca zawodowa ma pozytywny wpływ na samopoczucie;
- zapewnia m.in. możliwość rozwoju osobistego, awansu zawodowego, odczuwanie przyjemności z pracy czy naukę nowych umiejętności;
- umożliwia sprawdzenie się w nowych rolach, wykazywania się wiedzą i umiejętnościami, których nie wykorzystują w domu i podczas opieki nad dzieckiem;
- praca poza domem pomaga w zachowaniu dystansu do siebie i drobnych zdarzeń, oraz rozwoju intelektualnego;
- jest nie tylko źródłem nowej wiedzy, ale, jak się okazuje, źródłem osobistej satysfakcji.

Perspektywa pracodawcy - POZYCJA DRUGA:

Pracodawcy i specjaliści ds. rekrutacji, eksperci rynku pracy wymieniali różne pozytywne, jak również negatywne cechy kobiet jako pracowników oraz zalety i wady pracownic, które są matkami.

Zalety pracownic matek

- większa odpowiedzialność za wykonywaną pracę, sumienność i lojalność wobec firmy; matkom zależy, by utrzymać rodzinę, dlatego najważniejsza jest dla nich stabilność i pewność zatrudnienia oraz stały dochód;
- szanują i dbają o swoje miejsce pracy, aby udowodnić pracodawcy, że macierzyństwo nie jest przeszkodą w wykonywaniu obowiązków zawodowych;
- potrafią być bardzo pomysłowe i twórczo rozwiązywać problemy;
- staranniej rozplanowują pracę, by nie zostawać po godzinach, wyjść punktualnie, by odebrać dziecko ze żłobka lub przedszkola.
- pojawiają się też opinie, że pracujące matki lepiej radzą sobie ze stresem, w trudnych sytuacjach wykazują się opanowaniem, są spokojne i cierpliwe;
- nabierają dystansu do spraw zawodowych, co jest związane z umiejętnością łączenia wielu obowiązków, a także oddzielania od siebie życia rodzinnego i zawodowego;
- pracujące matki są bardziej wyrozumiałe i skłonne do empatii oraz lepiej radzą sobie na stanowiskach kierowniczych.

Mankamenty kobiet matek

- sprawy zawodowe przestają być dla nich priorytetem, bo najważniejsze jest dobro dziecka i rodziny. To zdaniem pracodawców może prowadzić do gorszego wykonywania przez nie obowiązków zawodowych, mniejszego zaangażowania w pracę i częstej absencji.

Perspektywa obserwatora i wyniki badania - POZYCJA TRZECIA:

Wyniki badań pokazują, że praca zawodowa odgrywa bardzo ważną rolę w życiu badanych kobiet. Niewiele z nich jest w stanie wyobrazić sobie życie bez aktywności zawodowej, nawet gdy zawiesiły ją na dłuższy czas na rzecz opieki nad dziećmi. Obok oczywistego znaczenia aspektu finansowego i materialnego, istotny jest kontakt z innymi ludźmi, nawiązywanie znajomości oraz rozwój osobisty, komfort psychiczny, lepsze samopoczucie, wyższa samoocena, pewność siebie.
Jak się okazuje, pracodawcy wskazują wiele pozytywnych cech kobiet mających znaczenie w pracy zawodowej. W wielu przypadkach sprawdzają się one, ich zdaniem, lepiej niż mężczyźni. Mimo że w opinii i ekspertów, i badanych kobiet macierzyństwo może być traktowane jako atut w pracy zawodowej, to rzeczywistość pokazuje, że bycie matką nie tylko nie poprawia, lecz pogarsza pozycję kobiet na rynku pracy. Silnie zakorzeniony, niekorzystny i stereotypowy wizerunek kobiet mających dzieci, które są często nieobecne w pracy i gorzej pracują, jest największym dla nich obciążeniem. Okazuje się, że bycie matką nadal uniemożliwia znacznej części z nich zatrudnienie lub utrzymanie dotychczasowego stanowiska pracy.

A teraz, podsumowując – możemy rozpoznać niektóre przekonania, odnoszące się do tego dlaczego kobietom bywa trudniej odnaleźć się w świecie biznesu. Jeśli tak jest, to dlatego, że nad ich karierą nadal krąży widmo kilku stereotypów.

Jedne odnoszą się do zwyczajowej roli kobiety, jako żony i matki zajmującej się domem. Sugerują, że sprawy zawodowe przestają być dla nich priorytetem, bo najważniejsze jest dobro dzieci i rodziny. Efektem takiego założenia są nierzadkie pytania ze strony przyszłego pracodawcy o stan cywilny, plany macierzyńskie, czy wiek dzieci ewentualnej pracownicy. Według obiegowej opinii, rola matki może prowadzić do gorszego wykonywania obowiązków zawodowych, mniejszego zaangażowania w pracę i częstej absencji. Mężczyzna szukający pracy raczej nie musi obawiać się tak osobistych pytań. A jednak – wyniki badań pokazują, że podejście do pracy i sposób jej wykonywania zależą wyłącznie od indywidualnych cech charakteru pracownicy.
Kobiety po powrocie do pracy pracują równie efektywnie i w podobnym wymiarze godzin, co przed okresem macierzyństwa. Jak widać jeśli pełnienie roli matki prowadzi do znaczących zmian w jakości pracy kobiety to jedynie na plus. Kobiety starają się pokazać, że są nadal profesjonalne i oddane swojej pracy. Według opinii specjalistów HR, fakt zmiany hierarchii wartości i stawiania rodziny na pierwszym miejscu przed pracą wcale nie musi oznaczać zmiany nastawienia do pracy zawodowej i gorszego jej wykonywania. A ponieważ łączenie obowiązków zawodowych i rodzinnych wymaga pewnych umiejętności organizacyjnych, oraz dbałości o szczegóły, często jakość ich pracy wzrasta. Są dobrze zorganizowane, przedsiębiorcze i … często zbyt upodabniające się do mężczyzn.
A to już inny stereotyp, głoszący, że kobieta może osiągać sukces w biznesie jedynie wtedy, kiedy upodabnia się do mężczyzn. Równouprawnienie i cały związany z tym medialny szum, wpływa mocno na wizerunek współczesnej polskiej businesswoman. Podczas firmowych imprez, szkoleń, czy konferencji często zauważyć można jak bardzo męski jest wizerunek kobiet biznesu. Są silne, zdecydowane, zdeterminowane, pozbawione słabości. Przyodziane w ciemne garnitury i białe bluzki niemalże ukrywają swoją kobiecość.
Mimo wszystko wydaje się, że panie, które przyjmują męski system wartości mogą czuć się w nim nieco… nieswojo.
Warto, żeby wykształcone, przedsiębiorcze kobiety planujące karierę w biznesie – i nie tylko - pamiętały o właściwych sobie, kobiecych atutach. Oprócz wspomnianej wcześniej zdolności do dobrej organizacji i dbałości o szczegóły, posiadają też nieco inny niż męski sposób naturalnego reagowania w sytuacjach stresowych i konfliktowych. Zamiast walczyć o utrzymanie swojej pozycji i rywalizować za wszelką cenę, dążą do porozumienia. Dzięki zdolnościom do empatii dbają o dobre relacje z klientami i współpracownikami. A to sprawia, że coraz lepiej radzą sobie na stanowiskach kierowniczych.

Ewa Osóbka-Zielińska